Küresel güvenlik endişeleri artıyor: Nükleer testlerin geri dönmesi mümkün mü? Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütü (CTBTO) Başkanı Robert Floyd, nükleer testlerin yeniden yapılması durumunda bunun dünya genelinde büyük bir etki yaratabileceği konusunda uyarıda bulundu. Birleşmiş Milletler’deki konuşmasında Floyd, ABD, Rusya veya başka bir ülkenin nükleer denemelere yeniden başlaması halinde diğer ülkelerin de benzer adımlar atabileceğini ifade etti. “Bu, istemediğimiz bir döngü. Bir kez başladığında durdurulması zor olabilir,” dedi.
Geçtiğimiz yılın sonlarında, ABD ve Rusya’nın nükleer testleri yeniden başlatabileceğine yönelik yaptıkları açıklamalar uluslararası alanda kaygıları artırmıştı. Bu iki ülke, dünya üzerindeki en büyük nükleer silah envanterine sahip.
30 Yılda Dikkat Çeken Düşüş
Floyd, CTBT’nin imzaya açıldığı yaklaşık 30 yıl önce, 2 binden fazla nükleer test yapıldığını hatırlatarak, bu zaman zarfında bu sayının Kuzey Kore’nin gerçekleştirdiği altı deneme de dahil olmak üzere ondan az bir seviyeye düştüğüne dikkat çekti. 1996 yılında kabul edilen Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması’nın (CTBT), gereklilikleri yerine getiren 44 ülke tarafından henüz onaylanmadığını da vurguladı. Çin, İran, Mısır ve İsrail antlaşmayı imzalamasına rağmen onay sürecini tamamlamadı. Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore ise bu antlaşmaya taraf değilken, Rusya 2023 yılında onayını geri çekti.
Bu uyarı, Birleşmiş Milletler’de nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik başka bir anlaşmanın gözden geçirildiği bir dönemde geldi. Sürecin, İran ile yaşanan gerginlik ve devam eden çatışmaların gölgesinde ilerlediği belirtiliyor.
Ortak Adım Gerekiyor
Floyd, özellikle ABD, Çin ve Rusya’nın bu antlaşmayı birlikte onaylamalarının “güçlü bir adım” olacağını vurguladı. Ancak son yıllarda ABD, Çin ve Rusya’nın nükleer faaliyetleri konusunda endişelerini dile getirdi. Donald Trump yönetimi de nükleer testlerin yeniden başlatılabileceği sinyalleri verdi. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov, Moskova’nın yalnızca ABD’nin testlere başlaması durumunda benzer bir adım atacağını açıkladı.
Floyd, anlaşma çerçevesinde oluşturulan uluslararası izleme sisteminin, dünyanın herhangi bir yerindeki nükleer patlamayı tespit etme kapasitesine sahip olduğunu belirtti: “Bir ülke nükleer silah geliştirmek istiyorsa bunu test etmek zorundadır. Ve bunu yaptığında, bu durum herkes tarafından bilinecektir.”